به گزارش اقتصادگویااز ایلنا، شهره صدری پژوهشگر حوزه آب در نشست فرصت ها و راهبردهای توسعه مشترک ایران و چین در حوزه مدیریت منابع آب با بیان اینکه اگر ما بخواهیم از چین در حوزه مدیریت منابع آب الگوبرداری کنیم باید حکمرانی آب را بدانیم، اظهار داشت: ما در کشور تعدد حکمران داریم و تعداد زیادی وزارتخانه در مورد آب تصمیم می گیرند اما در بدنه دولت حکمرانی واحد نداریم و با تغییر دولت ها سیاست های حوزه آب نیز تغییر می کند.
وی ادامه داد: دولت در کشور ۴ ساله است و این در حالی است که برنامه توسعه پنجساله را داریم مثلا در برنامه پنجساله موضوعی که در مورد آب گنجانده شده توسط محیط زیست و یا دیگر ارگان ها نقض می شود.
صدری دخالت های سیاسی را دیگر چالش حکمرانی آب دانست و گفت: بعنوان مثال نمایندگان مجلس تسلط زیادی روی حفر و یا بهره برداری از چاه ها دارند و بزور مجوز حفر چاه می گیرند اما در کشوری مانند چین اینگونه نیست.
وی با بیان اینکه باید در ساختار سیاسی کشور آسیب شناسی صورت گیرد، افزود: زمانی طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی مطرح بود اما بودجه این طرح صفر و کلا کنار گذاشته شد.
این کارشناس حوزه آب در ادامه با بیان اینکه در کشور ما نقش مردم در حکمرانی و مدیریت آب تعریف نشده، گفت: مثلا ما در پروژه احیای دریاچه ارومیه عدم ارتباط مردم و دولت را شاهد بودیم.
وی افزود: اگر قرار است مردم در حکمرانی آب نقش آفرینی کنند باید آموزش ببینند، در چین مدیریت روی لایه های طبقاتی جامعه است، هر ساله روسای روستاها بابت عملکرد خود در حوزه آب ارزیابی می شوند بعبارت دیگر در چین مدیریت آب در پایین ترین لایه ها تعریف شده که مورد ارزیابی قرار گرفته و باید پاسخگو باشند، در کشور ما اینگونه نیست و این مسئولیت برای روستاییان دیده نمی شود.
صدری با ذکر مثالی دیگر از نحوه مدیریت چینی ها در حوزه آب گفت: طبق قانون این کشور هر فرد بالای ۱۱ سال باید سه درخت بکارد تا هم از فرسایش خاک جلوگیری شود و هم جذب آب را افزایش دهند اما در کشور ما گفتمان آب بین مردم و دولت شکل نگرفته است.
وی خاطرنشان کرد: ما باید آسیب شناسی کنیم، باید روش ها را یاد بگیریم و بدانیم چگونه کشوری مثل چین توانسته توانمندی مردم را برای مدیریت منابع آب جذب کند.
در ادامه این نشست حمید کاردان مقدم عضو هیات علمی موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو با بیان اینکه سیستم منابع آب پیچیده و در هم تنیده است، اظهار داشت: ما نمیتوانیم در زمینه آب فقط تصمیم بگیریم در حالی که محیط زیست را کنار بگذاریم بنابراین در تصمیم گیریهای آب علاوه بر وزارت نیرو و امنیت غذایی باید به مسائل محیط زیست هم توجه داشته باشیم.
وی تصریح کرد: ما در کشورمان روی پدافند غیر عامل آب کار نکرده ایم مثلا اگر یک تصفیه خانه دچار آسیب شود کل سیستم آبرسانی دچار چالش می شود.
وی افزود: در استاندارد جهانی ۷۰ درصد آب در بخش کشاورزی، ۲۲ درصد صنعت و ۸ درصد نیز در بخش شرب مصرف می شود مصرف شرب در ایران طبق استاندارد است اما توازن صنعت و کشاورزی را از بین برده ایم.
وی ادامه داد: ما ۵۰ میلیارد متر مکعب آب را در بخش کشاورزی مصرف می کنیم و بخش عمده کشت نیز گندم است که ۲۰ درصد آن در مزرعه و ۲۰ درصد در حمل و نقل از بین می رود درواقع ۴۰ درصد آب از دست می رود، این در حالی است که دنیا به سمت بهره وری رفته اما ما همچنان با عملکرد ۵ تن کشت گندم در هکتار پیش می رویم.
کاردان مقدم با بیان اینکه ما با طرح کمبود آب و تغیبر اقلیم درواقع از حل مسئله آب فرار می کنیم، گفت: در دنیا آب و محیط زیست با هم دیده می شود اما ما نمی دانیم چه کسی تصمیم گیرنده است همه حوزه ها به آب ربط دارند اما تصمیم گیری نمی کنند و شورای کارشناسی متشکل از همه تصمیم گیران اصلی نداریم.
وی تاکید کرد: اگرچه ساختار جغرافیا، اقلیم و حتی آبخوان های دو کشور ایران و چین متفاوت است اما ما می توانیم از تجربیات مدیریتی این کشور استفاده کنیم، چالش ها را بشناسیم،الگوبرداری کنیم و حمایت بخش خصوصی را در این بخش در حد شعار باقی نگذاریم.
عضو هیات علمی موسسه تحقیقات آب با تاکید بر اینکه ما در کشور مشکل اجرا نداریم، گفت: مشکل در چگونگی تعریف مسئله و بهره برداری است و سیاست گذاری های ما کوتاه مدت است.
وی با بیان اینکه اگر موضوع تجهیزات جمع آوری محصولات کشاورزی حل شود، ۲۰ درصد مشکل آب حل می شود، یادآور شد: ما حلقه مفقوده آب، انرژی، غذا و صنعت را حل نکرده ایم.
علی آجری رئیس فدراسیون صنعت آب نیز در این نشست گفت: از حدود ۱۵۰ میلیارد متر مکعب منابع ذخایر زیرزمینی آب که طی هزاران سال و بلکه میلیونها سال تشکیل شده تاکنون به واسطه برداشت بیرویه فقط ۹۳ میلیارد متر مکعب در آبهای زیرزمین و عمیق باقی مانده است.
وی با بیان اینکه هزینه آب شیرین کردن در دریا هر متر مکعب بین ۲ تا ۵ یورو است گفت: بهترین گزینه استفاده از آبهای نامتعارف و بازچرخانی فاضلاب برای استفاده صنعت است.
وی در ادامه با اشاره به متفاوت بودن نحوه تاثیرگذاری مصرف آب و برق و گاز تصریح کرد: مثلا اگر یک نفر در مشهد لامپ اضافه خاموش کند فردی در اهواز میتواند از برق آن استفاده کند اما،عمده آب کشاورزی که در خوزستان مصرف میشود اگر تمام کشاورزی خوزستان هم تعطیل شود هیچ اثری بر روی حل مسئله آب همدان نخواهد گذاشت.
رییس فدراسیون صنعت آب تاکید کرد: مسئله آب علاوه بر اینکه مسئله ملی است تصمیم گیری در مورد آن باید به صورت منطقهای باشد.
وی پیشنهاد کرد: ایران و چین دبیرخانه دائمی داشته باشند که گفتمان در حوزه آب ادامه دار باشد و بر اساس اهداف تعریفی کار جلو برود و بر پایه آن چند پروژه به صورت پایلوت تعریف شود.
وی یاد آور شد: ما برای عبور از چالش کنونی آب نیاز به سرمایه مالی و انسانی داریم و نیاز است که نگاه به آب از حالا سنتی تغییر کند.
همچنین سروش مقصودی، کارشناس منابع آب با اشاره به سابقه تاریخی ایران در حوزه مهندسی آب گفت: ایرانیان از دیرباز در زمره پیشگامان این دانش در جهان بودهاند و شکلگیری قنات در ایران به حدود دو هزار سال پیش بازمیگردد.
وی با یادآوری نمونههای برجسته قناتهای ایران افزود: در گناباد قناتی با طول حدود ۴۰ کیلومتر و در یزد قناتی با طول نزدیک به ۶۰ کیلومتر وجود دارد؛ سازههایی که با وجود بهرهگیری از ابزارهای ساده مهندسی در آن دوران، بر پایه محاسبات دقیق ریاضی و بهگونهای کاملاً افقی طراحی شدهاند.
به گفته مقصودی، این سازهها با اتکا به نیروی جاذبه، آب را از اعماق زمین تا دهها کیلومتر منتقل میکردند و نشان میدادند که ایرانیان از دیرباز توانستهاند با شناخت دقیق اقلیم خشک و نیمهخشک، راهحلهای پایدار و خلاقانهای برای تأمین آب بیابند.
وی همچنین به کارکرد چندمنظوره شهرهای زیرزمینی و شبکههای قنات در دوره حمله مغول اشاره کرد و گفت: این سازهها علاوه بر تأمین آب، بهعنوان پناهگاه مردم و محلی برای ذخیره غلات نیز استفاده میشدند.
وی تصریح کرد: همانگونه که ایجاد قناتها و بسیاری از دستاوردهای مهندسی آب در گذشته به همت مردم و نه صرفاً حکومتها انجام شد، امروز نیز حل مسائل حوزه آب صرفاً با اقدامات دولتی امکانپذیر نیست و مستلزم مشارکت همگانی و همکاری گسترده مردم است.
این کارشناس منابع آب در ادامه به نقش محاسب کرجی، یکی از پیشگامان مهندسی آب ایران، اشاره کرد و گفت: این دانشمند با استفاده از یک خطکش چوبی موفق به طراحی نخستین دوربین مهندسی چوبی شد؛ ابزاری که برای تعیین محور و مسیر قناتها مورد استفاده قرار میگرفت. او این مثال را شاهدی دانست بر اینکه تاریخ مهندسی آب در ایران، تنها تاریخ سازهها نیست، بلکه تاریخ ابتکار، دقت و فهم عمیق از طبیعت است.
در ادامه مهدی زالزاده، دیگر کارشناس حوزه آب، با اشاره به تأثیر دانش ایرانی در توسعه مدیریت آب در چین گفت: در منطقه خشک تورفان در چین از فناوری ایرانی کاریز برای تأمین آب استفاده شده است.
زالزاده افزود: در دوران حکومت مغول، یکی از متخصصان ایرانی آب به نام میثم به این منطقه سفر کرد و دانش احداث کاریز را به آنجا منتقل کرد؛ منطقهای که امروز به یکی از جاذبههای گردشگری و توریستی چین تبدیل شده است.
وی تاکید کرد: تجربه ایرانی در مدیریت آب، تنها در مرزهای کشور باقی نمانده و در دورههای تاریخی مختلف به جغرافیاهای دیگر نیز راه یافته است.
این کارشناس حوزه آب گفت: ایران، نه فقط مصرفکننده تجربههای جهانی، بلکه صادرکننده دانش در حوزه آب بوده و میتواند بار دیگر در این عرصه نقشآفرین شود.
- منبع خبر : ایلنا
